محمد رضا واليزاده معجزى
157
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
جنوبى ايران را در دست داشته و داراى ارتش كوچكى با تجهيزات كامل بوده و انگلوفيل شناخته شده بود . ناصر الدين شاه از او ترسيده در 1888 احضارش كرده بود و تحت نظرش نگاه داشته ، چند نفر از پيشكارانش را معزول و ارتشش را منحل كرد و غير از اصفهان ساير ايلات را از دستش گرفت و ظاهرا انتريك روسيه در اين عمل بىاثر نبوده ، زيرا او انگلوفيل بوده و اخيرا نشانى از طرف انگلستان به او داده شده بود . " " در بمباران 1908 قرار شد از ايران برود و دارائيش محفوظ باشد . " بعد از اينكه كلنل لياخوف خانهاش را بمباران كرد و مستر مارلينگ دريافت كه در ايالت فارس ( مقر حكومت او ) « 1 » به واسطه حركت او از آنجا آشوبى برپا مىشود ( و 5 ژوئيه 1908 حركت كند ) براى برقرارى نظم سه هفته پيش اسكورتى به كنسولگرى شيراز فرستاده بدينسان حسن خدمتى ابراز و آرامش را كاملا تأمين نموده بود ( به كتاب آبى شماره 173 رجوع شود ) اكنون كه ظل السلطان در وين زندگى مىكند از بركنارى برادرزادهاش محمد على شاه آگاه شده آهنگ بازگشت كرد و غافل از اينكه بايد قبلا به وسيله دولت روس و انگليس تضمين بازگشت خود را بگيرد . در 15 اگست وارد انزلى ( بندر پهلوى ) شد . همان دم از طرف حكومت رشت بازداشت و به او اخطار شد كه بازگشت او مستلزم پرداخت صد هزار ليره جريمه است . با اينكه سخت در مقابل اين تقاضا ايستادگى كرد ، بالاخره در سوم مهرماه 1288 صد هزار تومان ( 16666 ليره ) و متعهد شد كه 33333 ليره ديگر در خلال چهار ماه پرداخت نمايد . سراشيبى زندگى ظل السلطان در سال 1323 يك سال قبل از مشروطيت به اتفاق دو نفر از پسران خود يعنى اكبر ميرزا صارم الدوله و بهرام ميرزا از طريق باكو به اروپا رفت . بعد از استقرار مشروطه و انفصال از كارهاى دولتى مجددا با اسماعيل ميرزا و بهرام ميرزا به فرنگستان رهسپار شد و در اين سفر كه بهرام ميرزا براى انجام كارهاى شخصى در پاريس ماند ، شاهزاده با اسماعيل ميرزا به انگلستان رفت سپس بهرام ميرزا عازم لندن گرديد و كشتى حامل او در درياى مانش هدف پرسنل تحتالبحرى آلمانها واقع شد و بهرام ميرزا به قهر دريا فرورفت . مرگ نابهنگام بهرام ميرزا كه جوانى بسيار زيبا و صحيح المنظر بود ، فوق العاده در ظل السلطان مؤثر واقع شد و شايد او در اين
--> ( 1 ) . محمد على شاه قبل از بمباران مجلس شوراى ملى ظل السلطان را با اخذ مبالغ گزاف به حكومت فارس فرستاده بود .